Διάχυτη Αλωπεκία

Η διάχυτη αλωπεκία (Telogen Effluvium) είναι μια μορφή τριχόπτωσης που χαρακτηρίζεται από γενικευμένη αραίωση των μαλλιών σε ολόκληρο το τριχωτό της κεφαλής. Η κατάσταση αυτή οφείλεται σε διαταραχή του φυσιολογικού κύκλου ζωής της τρίχας.

Υπό φυσιολογικές συνθήκες, περίπου το 80-90% των τριχών βρίσκεται στη φάση της αναγένεσης, δηλαδή στη φάση της ενεργού ανάπτυξης. Όταν όμως ο οργανισμός εκτεθεί σε έναν έντονο επιβαρυντικό παράγοντα, σημαντικός αριθμός τριχών μεταβαίνει πρόωρα από τη φάση της αναγένεσης στη φάση της τελογένεσης, που αποτελεί το τελευταίο στάδιο του κύκλου ζωής της τρίχας.

Κατά τη φάση της τελογένεσης, οι τρίχες παραμένουν για περίπου τρεις μήνες και στη συνέχεια αποπίπτουν φυσιολογικά, καθώς αντικαθίστανται από νέες τρίχες που αρχίζουν να αναπτύσσονται από το ίδιο τριχοθυλάκιο.

Στη διάχυτη αλωπεκία, όμως, αυτή η πρόωρη και μαζική μετάβαση μεγάλου αριθμού τριχών στην τελογενή φάση οδηγεί σε προσωρινή διαταραχή του κύκλου ανάπτυξης των μαλλιών. Ως αποτέλεσμα, παρατηρείται έντονη και διάχυτη τριχόπτωση, ενώ η πυκνότητα των μαλλιών μειώνεται προσωρινά μέχρι να ολοκληρωθεί η ανάπτυξη των νέων τριχών.

Κύκλος ζωής της τρίχας

Οι τρίχες στο τριχωτό της κεφαλής ακολουθούν έναν φυσικό κύκλο ζωής, που περιλαμβάνει τέσσερις φάσεις: αναγενή, καταγενή, τελογενή και εξωγενή.

Η αναγενής φάση είναι η μεγαλύτερη και διαρκεί 2 έως 8 χρόνια. Σε αυτή τη φάση βρίσκεται το 85% έως 90% των τριχών και η ανάπτυξη είναι ενεργή.

Η καταγενής φάση διαρκεί περίπου 2 εβδομάδες και είναι μεταβατική, με σταδιακή διακοπή της ανάπτυξης.

Ακολουθεί η τελογενής φάση, ή αλλιώς φάση ηρεμίας, διάρκειας 2-3 μηνών.

Στο τέλος της, η τρίχα πέφτει στην εξωγενή φάση, ενώ αρχίζει η ανάπτυξη νέας τρίχας στον ίδιο θύλακα.

Συνεπώς, η απώλεια 50 έως 100 τριχών την ημέρα θεωρείται φυσιολογική και μέρος της φυσικής ανανέωσης.

Παρόλα αυτά η υπερβολική απώλεια, ιδιαίτερα όταν συνδέεται με μικρή διάρκεια της αναγενούς φάσης, μπορεί να είναι ένδειξη τριχόπτωσης και χρειάζεται διερεύνηση.

Πότε εμφανίζεται

Η εμφάνιση, λοιπόν, της διάχυτης αλωπεκίας ενδέχεται να είναι ξαφνική ή να συμβαίνει κατ’ επανάληψη. Πλήττει πολλούς ενήλικες, σε κάποια φάση της ζωής τους και μπορεί να οφείλεται σε μεγάλο αριθμό παραγόντων.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, η διαταραχή του φυσιολογικού κύκλου ζωής της τρίχας προκαλείται από έντονο σωματικό ή ψυχολογικό στρες. Παράγοντες όπως η εγκυμοσύνη, ο τοκετός, οι χειρουργικές επεμβάσεις, οι σοβαρές λοιμώξεις ή χρόνιες παθήσεις, οι χημειοθεραπείες, καθώς και σημαντικές ορμονικές μεταβολές, όπως αυτές της εφηβείας, μπορούν να οδηγήσουν σε πρόωρη είσοδο των τριχών στην τελογενή φάση.

Γιατί είναι δύσκολη η διάγνωση της διάχυτης αλωπεκίας

Η διάγνωση της διάχυτης αλωπεκίας συχνά δεν είναι εύκολη, καθώς η τριχόπτωση εμφανίζεται συνήθως 2-3 μήνες μετά την επίδραση του παράγοντα που τη προκάλεσε. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η απώλεια μπορεί να είναι ιδιαίτερα έντονη, επηρεάζοντας ακόμη και έως το 50% της πυκνότητας των μαλλιών.

Το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ της αιτίας και της εμφάνισης των συμπτωμάτων δυσκολεύει τον εντοπισμό του εκλυτικού παράγοντα. Έτσι, όταν εκδηλώνεται η τριχόπτωση, είναι πιθανό το άτομο να έχει ήδη αναρρώσει ή να μην εκτίθεται πλέον στον παράγοντα που προκάλεσε τη διαταραχή του κύκλου ζωής της τρίχας.

Πώς εξελίσσεται η διάχυτη αλωπεκία

Η διάχυτη αλωπεκία αποτελεί μία ομοιόμορφη και γενικευμένη μείωση της τριχοφυΐας. Κατά κύριο λόγο παρατηρείται στο τριχωτό της κεφαλής, μπορεί, όμως, να επηρεάσει και όλο το σώμα.

Το φαινόμενο αυτό βρίσκεται σε άμεση συνάρτηση με τον χρόνο, καθώς η έκταση της αραίωσης και ο βαθμός των επιπτώσεων, εξαρτάται από τη διάρκεια του φαινομένου.

Συνεπώς, ανάλογα με τη χρονική διάρκεια που καταλαμβάνει η απώλεια των μαλλιών, η διάχυτη αλωπεκία μπορεί να ταξινομηθεί σε 3 τύπους:

Οξεία διάχυτη αλωπεκία

Κατά την οποία τα μαλλιά χάνονται ξαφνικά.

Υποξεία διάχυτη αλωπεκία

Στην οποία η πτώση των τριχών διαρκεί αρκετούς μήνες.

Χρόνια διάχυτη αλωπεκία

Κατά την οποία ο κύκλος της αραίωσης, τείνει να επαναλαμβάνεται και διαρκεί περισσότερο από 6 μήνες.

Αίτια διάχυτης αλωπεκίας

Ως πιθανά αίτια της διάχυτης αλωπεκίας, αναφέρονται συνήθως τα εξής:

• Έντονο άγχος.
• Σωματικά ή ψυχολογικά τραύματα.
• Χρόνιες ασθένειες π.χ. ερυθηματώδης λύκος, προβλήματα του ήπατος και των νεφρών.
• Ανοσοποιήσεις.
• Βλαπτικοί Παράγοντες.
• Προβλήματα στον θυρεοειδή.
• Αναιμία.
• Διάφορες φαρμακευτικές αγωγές, π.χ. μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη, retinoids, αντιπηκτικά.
• Αυστηρές δίαιτες.
• Μετεγχειρητικό στρες.
• Δηλητηρίαση από βαρέα μέταλλα.
• Έναρξη ή διακοπή λήψης αντισυλληπτικών χαπιών.

Είδη διάχυτης αλωπεκίας από επίδραση βλαπτικών παραγόντων

Η διάχυτη αλωπεκία μπορεί να προκύψει ως αποτέλεσμα της δράσης διαφόρων βλαπτικών παραγόντων. Αυτοί οι παράγοντες επηρεάζουν τον κύκλο ζωής της τρίχας και οδηγούν σε τριχόπτωση.

Διάχυτη Αλωπεκία από Ενδοκρινικές Διαταραχές

Προκαλείται από ανισορροπίες στα επίπεδα ορμονών του οργανισμού. Συνδέεται συχνά με καταστάσεις όπως ο υποθυρεοειδισμός, ο υπερθυρεοειδισμός, ο σακχαρώδης διαβήτης, η εγκυμοσύνη ή η χρήση αντισυλληπτικών.

Διάχυτη Αλωπεκία από Φάρμακα και Χημικές Ουσίες

Ορισμένα φάρμακα και χημικές ενώσεις μπορούν να επηρεάσουν την ανάπτυξη της τρίχας. Ανάμεσά τους είναι τα αντιθυρεοειδικά, τα αντιπηκτικά, τα κυτταροστατικά, τα αντιψυχωτικά φάρμακα, η υπερβιταμίνωση Α, το βορικό οξύ και τα άλατα θαλλίου που περιέχονται σε ορισμένα εντομοκτόνα.

Διάχυτη Αλωπεκία από Διαταραχές Διατροφής και Μεταβολισμού

Συνδέεται με έλλειψη θρεπτικών συστατικών που είναι απαραίτητα για την υγεία της τρίχας. Παραδείγματα είναι η πρωτεϊνική ανεπάρκεια, η έλλειψη σιδήρου, ψευδαργύρου (Zn) και ουσιωδών λιπαρών οξέων.

Διάγνωση διάχυτης αραίωσης

Η διάγνωση της τελογενούς τριχόπτωσης βασίζεται κυρίως στη λήψη λεπτομερούς ιστορικού και στην προσεκτική κλινική εξέταση. Εάν παρατηρείται έντονη απώλεια τριχών (θετικό τεστ έλξης), μπορεί να γίνει βιοψία του τριχωτού για να φανεί η αυξημένη παρουσία τελογενών τριχών.

Αν υπάρχει υποψία για άλλες υποκείμενες αιτίες, όπως ορμονικές διαταραχές (π.χ. υποθυρεοειδισμός) ή έλλειψη σιδήρου, συστήνονται οι ανάλογες εξετάσεις αίματος για να εντοπιστεί το αίτιο και να καθοριστεί η κατάλληλη θεραπεία.

Αντιμετώπιση της διάχυτης αλωπεκίας

Η αντιμετώπιση της διάχυτης αλωπεκίας στοχεύει κυρίως στην αποκατάσταση της φυσιολογικής λειτουργίας του οργανισμού και στη σταθεροποίηση της τριχόπτωσης.

Το θεραπευτικό πλάνο διαμορφώνεται ανάλογα με το αίτιο:

• Αντιμετώπιση της υποκείμενης αιτίας 
• Διόρθωση διατροφικών ελλείψεων (π.χ. σίδηρος, βιταμίνη D, ψευδάργυρος) 
• Ορμονική ρύθμιση σε περιπτώσεις θυρεοειδοπάθειας ή συνδρόμου πολυκυστικών ωοθηκών 
• Διακοπή ή αλλαγή φαρμακευτικής αγωγής, όταν αυτή ευθύνεται για την τριχόπτωση 
• Διαχείριση στρες με τεχνικές χαλάρωσης ή υποστήριξη από ειδικό